Ból po urazie, obrzęk po zabiegu albo sztywność stawu po dłuższym unieruchomieniu zwykle nie mijają po samym odpoczynku. W takiej sytuacji fizykoterapię stosuje się w celu zmniejszenia dolegliwości, wyciszenia stanu zapalnego i przygotowania tkanek do dalszej pracy ruchowej. W leczeniu zachowawczym i w regeneracji pooperacyjnej może stanowić element postępowania, który nie przeciąża bolesnej okolicy.
Co to jest fizykoterapia i czym różni się od fizjoterapii?
Fizykoterapia wykorzystuje czynniki fizyczne, takie jak prąd, pole magnetyczne, światło, zimno, ultradźwięki czy fale radiowe, by działać przeciwbólowo, przeciwzapalnie i regeneracyjnie. Fizjoterapia jest pojęciem szerszym, bo obejmuje fizykoterapię, a także kinezyterapię, terapię manualną, edukację pacjenta i trening funkcjonalny. W praktyce rehabilitacja łączy te metody, bo zabieg może poprzedzać ćwiczenia, a ruch służy odzyskiwaniu sprawności i zakresu ruchu.
Gabinet fizykoterapii nie zastępuje diagnostyki ani ćwiczeń. Fizykoterapia zwykle stanowi element rehabilitacji dopasowanej do przyczyny problemu, etapu gojenia i obciążeń dnia codziennego.
Kiedy stosuje się fizykoterapię?
Fizykoterapię stosuje się wtedy, gdy ból ogranicza ruch i utrudnia rozpoczęcie ćwiczeń. Często włącza się ją na początku leczenia oraz w okresie pooperacyjnym, kiedy trzeba zmniejszyć obrzęk, poprawić ukrwienie i stopniowo przywracać funkcję. Metodę tę stosuje się zarówno w rehabilitacji ortopedycznej, jak i w rehabilitacji neurologicznej.
Najczęstsze wskazania obejmują:
- stany po skręceniach, zwichnięciach i złamaniach
- choroby przeciążeniowe i zwyrodnieniowe stawów
- ból ścięgien, mięśni i przyczepów, w tym ostrogę piętową oraz łokieć tenisisty
- pooperacyjną regenerację po zabiegach ortopedycznych, chirurgicznych i neurochirurgicznych
- schorzenia neurologiczne oraz następstwa długotrwałego unieruchomienia
Przy zespołach uciskowych nerwów, na przykład w obrębie nadgarstka, zabiegi mają zmniejszyć stan zapalny i poprawić warunki gojenia, ale równolegle trzeba ograniczyć przeciążenia oraz włączyć odpowiednie ćwiczenia. W wielu schorzeniach kończyny górnej zabieg operacyjny rozważa się dopiero wtedy, gdy metody zachowawcze nie przynoszą oczekiwanego efektu.
Jakie zabiegi obejmuje fizykoterapia w naszej placówce?
Rodzaje zabiegów dobieramy do celu terapii, a nie do samej nazwy schorzenia. Inaczej postępujemy przy świeżym urazie, inaczej przy przewlekłym bólu, a jeszcze inaczej wtedy, gdy pacjent przygotowuje się do powrotu do pracy lub uprawiania sportu. Fizykoterapia może być prowadzona ambulatoryjnie albo jako element oddziału dziennego, także w połączeniu z terapią indywidualną raz lub dwa razy dziennie.
Dobór zabiegów opieramy na funkcji, jaką mają spełnić:
- zabiegi przeciwbólowe i przeciwzapalne, takie jak krioterapia, jonoforeza i kąpiel wirowa, stosowane przy obrzęku i ograniczeniu ruchu
- zabiegi regeneracyjne, takie jak magnetoterapia, laseroterapia i ultradźwięki, stosowane w celu wspierania gojenia tkanek miękkich
- zabiegi celowane, takie jak fala uderzeniowa, stosowane między innymi przy ostrodze piętowej i łokciu tenisisty
- zabiegi z użyciem lasera HILT oraz SIS, czyli Super Indukcyjnej Stymulacji, stosowane zależnie od wskazań
- zabiegi termiczne i świetlne, takie jak diatermia krótkofalowa, TR-Therapy, czyli selektywne ogrzewanie tkanek, światłolecznictwo i Sollux, wykorzystywane, zależnie od wskazań, przy sztywności i ograniczeniu ruchu
- zabiegi specjalistyczne, takie jak BTL Emsella, wykorzystywane w nieinwazyjnej terapii nietrzymania moczu
Tak ułożony plan terapii obejmuje pracę nad objawami oraz przygotowanie pacjenta do dalszej pracy nad sprawnością. Gdy ból utrzymuje się mimo odpoczynku albo wraca po pracy i sporcie, dobór zabiegu bez badania funkcjonalnego może wydłużyć leczenie.
Jak wygląda pierwsza wizyta u fizjoterapeuty?
Pierwsza wizyta służy kwalifikacji do zabiegów i opracowaniu planu terapii. Fizjoterapeuta zbiera wywiad, analizuje dokumentację, ocenia ból, obrzęk, zakres ruchu, siłę oraz wzorzec poruszania się, a potem sprawdza przeciwwskazania do konkretnych bodźców fizykalnych. Na tej podstawie pacjent otrzymuje plan obejmujący liczbę zabiegów, ich kolejność oraz połączenie z kinezyterapią lub terapią manualną.
Plan terapii może obejmować cele takie jak:
- zmniejszenie bólu bez nadmiernego obciążania uszkodzonej okolicy
- wsparcie procesu gojenia i przygotowanie do ćwiczeń
- pracę nad mobilnością oraz samodzielnością po zabiegu lub urazie
- ograniczenie ryzyka utrwalenia sztywności i przewlekłych przeciążeń
W fizykoterapii serię zabiegów dostosowuje się na bieżąco do reakcji tkanek i postępów w ćwiczeniach.
Jakie kwalifikacje powinien mieć fizjoterapeuta?
Fizjoterapeuta powinien mieć prawo wykonywania zawodu, umieć przeprowadzić badanie funkcjonalne i znać przeciwwskazania do każdej formy energii stosowanej w leczeniu. Liczy się także doświadczenie w prowadzeniu pacjentów po urazach, w rehabilitacji ortopedycznej i neurologicznej oraz w łączeniu zabiegów z ćwiczeniami. W naszej placówce dobór terapii opiera się na wywiadzie, stanie zdrowia, historii chorób i celu leczenia, a nie na jednakowym dla wszystkich schemacie.
Rozpoczęcie terapii poprzedza wizyta kwalifikacyjna. Po badaniu przygotowywany jest plan zabiegów dopasowany do problemu, etapu gojenia i planowanego powrotu do sprawności.
Podsumowanie fizykoterapii
Fizykoterapię stosuje się przy bólu, obrzęku i stanie zapalnym po urazach, zabiegach oraz długim unieruchomieniu i może ona przygotować tkanki do dalszej rehabilitacji. Wykorzystuje czynniki fizyczne, takie jak prąd, pole magnetyczne, światło, zimno, ultradźwięki i fale radiowe, a także bywa łączona z ćwiczeniami oraz terapią manualną jako część fizjoterapii. Zabiegi dobiera się do celu leczenia oraz etapu gojenia, dlatego wykorzystuje się je zarówno przy świeżych urazach, jak i w regeneracji pooperacyjnej, a także przy przewlekłych przeciążeniach czy schorzeniach neurologicznych. Pierwsza wizyta obejmuje badanie funkcjonalne i kwalifikację do terapii, co pozwala ustalić dalsze postępowanie, plan zabiegów i zakres pracy nad mobilnością.
FAQ
Czy fizykoterapia zastępuje diagnostykę i ćwiczenia?
Nie. Gabinet fizykoterapii nie zastępuje diagnostyki ani ćwiczeń; jest elementem rehabilitacji dobieranym do przyczyny i etapu gojenia oraz zwykle łączonym z kinezyterapią.
Jak często przeprowadza się zabiegi w placówce?
Zabiegi mogą być prowadzone ambulatoryjnie lub na oddziale dziennym, zwykle raz lub dwa razy dziennie; częstotliwość ustala się w planie terapii według celu i reakcji tkanek.
Jakie metody są stosowane przy ostrodze piętowej?
Stosuje się zabiegi celowane, przede wszystkim falę uderzeniową; w zależności od wskazań stosowane są też ultradźwięki, laser, magnetoterapia i inne zabiegi regeneracyjne.